Internet en auteursrecht

Aangepast op 06 mei 2011 Door Eric van Oevelen

Let op: opent in een nieuw venster AfdrukkenE-mailadres

Het is zó gemakkelijk: snel even een afbeelding zoeken in Google en die op je eigen site gebruiken. Of een vlotlopende tekst van internet plukken en in je course plakken. In bijna alle gevallen is er sprake van schending van auteursrecht. Hoe zit het met vrij gebruik van materiaal op internet? En wat is Creative Commons?

Voor veel illustratie-materiaal en teksten op internet is het goed en duidelijk geregeld. Een aantal voorbeelden:

  • teksten op Wikipedia zijn vrijgegeven voor (her)gebruik

  • achter Wikipedia schuilt Wikimedia Commons, een groeiend reservoir van afbeeldingen. Wisselend van kwaliteit, maar bijna altijd is er wel iets te vinden om je saaie tekst te verluchten. Gebruik is meestal vrij, onder voorwaarde van auteursvermelding en het zelf vrij ter beschikking stellen van het materiaal (Logisch: je kunt geen auteursrecht gaan claimen op materiaal dat een ander ter beschikking heeft)

  • voor wat betreft filmpjes van sites zoals Academia (onderdeel van SURFmedia, zie Databanken) en YouTube is het vaak mogelijk om deze te 'embedden' in de HTML-opmaakcode van je site. Een kwestie van de code van het filmpje knippen en plakken. Daarmee link je in wezen naar de site van de aanbieder.

  • dotSUB is gereedschap en een YouTube-achtig distributiekanaal tegelijk: op dotSUB kun je je (instructie)film ondertitelen en deze verder ter beschikking stellen aan de internetgemeenschap. Van veel handige YouTube-filmpjes zijn hier dan ook vertalingen te vinden. Maar ook de Victory Speech van Barack Obama is 3 dagen later al vertaald en wel op dotSUB te vinden. 

Creative Commons

Veel materiaal wordt gepubliceerd onder een licentie van Creative Commons (CC). Het is een oorspronkelijk Amerikaans project voor het bevorderen van open inhoud. Het project biedt verschillende vrije licenties aan die copyrighthouders kunnen gebruiken. De maker behoudt daarbij zijn rechten maar geeft zelf duidelijk aan hoe en wanneer (her)gebruik is toegestaan.

Het initiatief werd in 2001 opgericht door onder andere Lawrence Lessig, een belangrijk pleitbezorger voor een soepeler systeem van auteursrecht. Creative Commons omvat een aantal internationale projecten om de licenties te vertalen van het Engels en van het Amerikaanse recht naar andere talen en andere rechtsystemen.

Licenties bij Creative Commons

De vier punten van de CC licenties:

  • BY: Attribution of Naamsvermelding: het kopiëren, distribueren, vertonen en uitvoeren van het werk en afgeleide werken is toegestaan op voorwaarde van het vermelden van de originele auteur.

  • NC: Non-commercial of niet-commercieel: het kopiëren, distribueren, vertonen en uitvoeren van het werk en afgeleide werken mag niet voor commerciële doeleinden.

  • ND: No Derivative Works of geen afgeleiden: het kopiëren, distribueren, vertonen en uitvoeren van het werk is toegestaan, maar niet het veranderen van het werk.

  • SA: Share Alike of gelijk delen: het distribueren van afgeleide werken is alleen toegestaan onder een identieke licentie (copyleft).

Zoekmachine voor CC-gelicenseerd materiaal

Creative Commons heeft zijn eigen zoekmachine voor gelicenseerde werken die gekoppeld is aan Google, Yahoo! en Flickr.

Meer informatie over Open Access

10/06/2009
Open Access publiceren levert Nederlandse samenleving tot 133 miljoen op
(persbericht SURFfoundation)